Nadmierne korzystanie z telefonu czy komputera jest tematem, który spędza sen z powiek wielu rodzicom, często jest też źródłem napięć i domowych konfliktów. Rodzice również zastawiają się, czy korzystanie z tych sprzętów mieści się w normie? Czy może moje dziecko jest już uzależnione od telefonu lub komputera?

Trudnością, którą dorośli napotykają w rozmowach ze swoimi dziećmi jest zwykle brak chęci z ich strony, aby ograniczyć korzystanie z tych sprzętów. Co można więc zrobić?

Analiza sytuacji

Pierwszym krokiem warto, aby było przyjrzenie się, jak rzeczywiście wygląda korzystanie z telefonu i/lub komputera – ile czasu dziennie dziecko poświęca na te aktywności, czy są sytuacje, w których się to nasila – a jeśli tak, to co to są za momenty i jakie emocje się w nich pojawiają? Aby dotrzeć do dziecka, niezwykle istotnym elementem jest również zrozumienie, co sprawia, że ta aktywność jest dla niego tak atrakcyjna? Czy wiążę się z kontaktami z rówieśnikami, jak np. podczas gier online? Jak wygląda czas spędzany przed komputerem czy telefonem?

Co zamiast?

Zdarza się, że zaniepokojeni rodzice postanawiają ograniczyć dziecku korzystanie z telefonu lub komputera poprzez odebranie tych sprzętów czy wyłączenie dostępu do Internetu. Taka strategia może okazać się mało skuteczna – całkowicie pomija to, co dziecku dają te aktywności. Jakie potrzeby się za tym kryją? Czy jest ono w stanie zadbać o nie w inny sposób? Może się zdarzyć, że dla młodego człowieka komputer czy telefon to kluczowy sposób radzenia sobie w trudnych, emocjonalnych sytuacjach – pozwala się odciąć od przeżywanych emocji. Jeśli nie zadbamy o to, aby dziecko nabyło inne umiejętności radzenia sobie w takich momentach, odbierając mu telefon czy komputer i nie dając nic w zamian – zostawiamy je bez żadnej strategii radzenia sobie z przeżywanymi emocjami.

Profesjonalna pomoc

Rolą terapeuty może być pomoc w rozpoznaniu potrzeb dziecka, praca nad nazywaniem i bezpiecznym wyrażaniem przeżywanych emocji, a także kształtowanie nowych umiejętności i strategii radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Ponadto terapeuta może pomóc rodzicom w adekwatnym wspieraniu dziecka na różnych etapach tej pracy. Aby możliwe było rozpoczęcie terapii, potrzebna jest zgoda i motywacja dziecka. Nie zawsze od razu chce ono zająć się problemem telefonu czy komputera – pomocne jest więc, gdy rodzice nie narzucają dziecku, na czym ma polega ta praca, a wręcz przeciwnie – pozwalają samodzielnie zastanowić się, czy są jakieś tematy lub trudności, które warto byłoby omówić z życzliwą, ale nie oceniającą osobą dorosłą.

Pomocne zasady

Nie zapominajmy również o profilaktyce. Dając dziecku telefon czy komputer, warto zastanowić się, jak chcemy, aby dziecko korzystało z tych sprzętów. Pomocne jest również zweryfikowanie, jakie są zalecenia dotyczące ilości przeznaczanego czasu na te aktywności w zależności od wieku dziecka. Jeśli korzystanie z telefonu czy komputera od zawsze będzie wiązało się z zasadami i regułami, unikniemy trudnego procesu wprowadzania ograniczeń i buntu, który zwykle się z tym wiąże.

Czy to uzależnienie?

Większość z powyższych kroków rodzic, jeśli czuje się na siłach może wdrożyć w życie rodzinne samodzielnie.  Sprawa zaczyna się komplikować jeśli mamy od czynienia z dzieckiem uzależnionym od komputera lub telefonu. Wtedy powyższe sugestie mogą okazać się mało skuteczne i potrzebna będzie profesjonalna pomoc psychologa.

Kiedy jednak możemy mówić o tym, że dziecko jest uzależnione od komputera lub telefonu?  Często zwraca się uwagę na pogorszenie ocen, ograniczenie kontaktów społecznych, trudności w koncentracji, w zasypianiu. Mogą wystąpić agresywne zachowania, kiedy rodzic chce ograniczyć używanie telefonu lub komputera.  Dochodzi do nadmiernego zaangażowanie w czynności związane z komputerem lub telefonem oraz przymus np. grania w gry. Dziecko przestaje się interesować innymi rzeczami, widać jakby “żyło w innym świecie”. W przypadku pojawienia się powyższych objawów warto wziąć pod uwagę psychoterapię.

 

Autor tekstu:

Marta Żukowska

Psychoterapeuta dzieci, młodzieży i dorosłych, oligofrenopedagog

Psycholog, psychoterapeuta poznawczo- behawioralny dzieci, młodzieży i osób dorosłych, oligofrenopedagog. Ukończyła psychologię ze specjalizacją psychoterapia na Uniwersytecie Warszawskim. Szkoli się i pracuje w nurcie psychoterapii poznawczo-behawioralnej (4 letnie szkolenie w Centrum CBT-EDU w Warszawie). Jest absolwentką studiów podyplomowych w zakresie Oligofrenopedagogiki. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej.