Osoby szukające pomocy psychoterapeutycznej rzadko oczekują akademickich teorii, podręcznikowych definicji czy łatwych pocieszeń. Przychodzą do gabinetu w momencie dotkliwego cierpienia, kiedy dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają działać, a codzienność zaczyna przypominać ciągłą walkę z lękiem, przygnębieniem, bezsennością czy trudnym do nazwania poczuciem wewnętrznej pustki. Pojawia się wtedy proste, ale dręczące pytanie: „Co się ze mną dzieje i dlaczego stało się to właśnie teraz?”

 

Wbrew powszechnemu przekonaniu, kryzys psychiczny nie wybiera. Dotyka ludzi na każdym etapie życia, niezależnie od ich statusu społecznego, wykształcenia czy stanu posiadania. Czasami doświadczają go osoby, które od lat odnoszą sukcesy i wydają się świetnie poukładane, by w pewnym momencie poczuć, że utrzymywanie dotychczasowej kontroli kosztuje ich zbyt wiele. Innym razem te same wewnętrzne trudności: paraliżujący lęk przed porażką, skrajny perfekcjonizm czy głębokie poczucie wstydu  przez lata cicho blokują rozwój, uniemożliwiając osiągnięcie upragnionych celów i budowanie satysfakcjonujących relacji. Bez względu na zewnętrzną sytuację, cierpienie emocjonalne jest doświadczeniem uniwersalnym, a próba radzenia sobie z nim w samotności bywa niezwykle wyczerpująca.

 

Objaw nie jest awarią – to desperacka próba przetrwania

 

Gdy pojawia się załamanie emocjonalne, naturalną reakcją bywa złość na samego siebie. Zwykliśmy traktować lęk, wycofanie czy obniżony nastrój jak awarię systemu, którą należy jak najszybciej usunąć, by móc powrócić do dawnego funkcjonowania. Tymczasem twórca psychoanalizy, Zygmunt Freud, analizując historyczny przypadek sędziego Schrebera, sformułował przełomową myśl: Objaw psychiczny nie pojawia się bez powodu. Nie jest ślepą destrukcją lecz obronną próbą samoleczenia.

 

Kiedy konfrontacja z trudną rzeczywistością: stratą, nieuchronnością przemijania, poczuciem bezradności czy niespełnionymi pragnieniami wywołuje lęk nie do zniesienia, psychika tworzy objaw po to, by zmusić nas do zatrzymania się. Nieznośny napięciowo stan staje się sygnałem ostrzegawczym. Pokazuje, że dotychczasowe sposoby, choć przez pewien czas chroniły nas przed bolesnymi zranieniami, zaczynają nas ograniczać.

 

Lęk przed byciem widzianym i ucieczka do azylu psychicznego

 

W odpowiedzi na obciążające doświadczenia wielu z nas reaguje wycofaniem. Brytyjski psychoanalityk John Steiner opisał to zjawisko jako ucieczkę do azylu psychicznego (psychic retreat) – wewnętrznego schronienia. Jest to  nieustępliwy system mechanizmów obronnych , w którym chowamy się przed lękiem poprzez unikanie kontaktu z ludźmi i rzeczywistością. Azylem może stać się samotność, chłodny intelektualizm, przymusowa samowystarczalność czy ucieczka w ciągłe działanie. Steiner zauważył, że jednym z ważnych elementów tworzenia się takiego azylu leży głęboki lęk przed byciem widzianym i odsłoniętym. Boimy się, że jeśli inni zobaczą naszą słabość, niepewność czy lęk, zostaniemy osądzeni, wyśmiani lub odrzuceni. Choć azyl daje chwilowe poczucie bezpieczeństwa, na dłuższą metę zamienia się w ciasne więzienie: odcina od autentyczności, zabiera żywiołowość i uniemożliwia budowanie prawdziwej bliskości z innymi ludźmi oraz dobrego zorientowania w rzeczywistości.

 

Jak szukać pomocy? Unikalna wartość psychoterapii psychoanalitycznej

 

Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii jest ważnym krokiem ku odzyskaniu wpływu na własne życie. Każda uznana forma psychoterapii przynosi realną pomoc: daje wsparcie w kryzysie, pomaga uporządkować emocje, stwarza bezpieczną przestrzeń do rozmowy i pozwala odnaleźć konstruktywne sposoby radzenia sobie z codziennymi trudnościami.

Psychoterapia psychoanalityczna oferuje jednak coś więcej. Nie ogranicza się jedynie do złagodzenia symptomów czy nauczenia konkretnych technik kontroli zachowania. Jej celem jest dotarcie do głębokich, często nieświadomych źródeł cierpienia i zrozumienie, dlaczego określone schematy, lęki czy trudności powracają w naszym życiu mimo upływu lat.

W bezpiecznej, stabilnej relacji z terapeutą psychoanalitycznym pacjent zyskuje okazję, by powoli wyjść z obronnego azylu. Można tu bez lęku przed oceną przyjrzeć się trudnym uczuciom: wstydowi, złości, poczuciu winy czy żałobie po straconych szansach. Dzięki temu procesowi nie musimy już trwonić energii na ciągłe podtrzymywanie sztucznego pancerza. Zyskujemy głęboki wgląd w siebie, większą dojrzałość emocjonalną oraz trwałą wolność w dokonywaniu wyborów i budowaniu relacji z ludźmi.

 

Zaproszenie do rozmowy

 

Jeśli czujesz, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały przynosić ulgę, a pytania o przyczyny Twojego złego samopoczucia pozostają bez odpowiedzi, nie musisz przechodzić przez to w samotności. Zespół naszego ośrodka tworzą doświadczeni psychoterapeuci, którzy w atmosferze szacunku, dyskrecji i zrozumienia pomogą Ci przyjrzeć się Twoim trudnościom i odnaleźć drogę do stabilności i wewnętrznego spokoju.

 

Bibliografia / Literatura

1.     Freud, S. (1911/1996). Psychoanalityczne uwagi o autobiograficznie opisanym przypadku paranoi (dementia paranoides). W: tegoż, Dzieła, t. II: Charakter a erotyka (przeł. R. Reszke, D. Rogalski). Warszawa: Wydawnictwo KR.

2.     Schreber, D. P. (1903/2006). Pamiętniki nerwowo chorego wraz z suplementami (przeł. R. Darda-Staab). Kraków: Wydawnictwo Libron.

3.     Steiner, J. (1993/2009). Psychiczny azyl. Patologiczna organizacja osobowości u pacjentów psychotycznych, nerwicowych i borderline (przeł. M. Lipińska, L. Kalita, M. Żylicz). Gdańsk: Wydawnictwo Imago.

4.     Steiner, J. (2011/2017). Widzieć i być widzianym. Wyłanianie się z psychicznego azylu (przeł. M. Lipińska, L. Kalita, M. Żylicz). Gdańsk: Wydawnictwo Imago.

5.     Wolański, K. (2012). Sędzia Schreber. Bóg, nerwy i psychoanaliza. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN.

6.     Obraz omar sahel z Pixabay

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest kryzys emocjonalny i po czym poznać, że to nie jest tylko „gorszy dzień”?

Kryzys emocjonalny to stan, w którym dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają działać, a poczucie bezradności, lęku, pustki lub przygnębienia utrzymuje się przez dłuższy czas. W odróżnieniu od chwilowego spadku nastroju, kryzys destabilizuje codzienne funkcjonowanie, sen, relacje z bliskimi i pracę zawodową.

Dlaczego kryzys psychiczny często pojawia się nagle, nawet gdy pozornie wszystko jest w porządku?

Kryzys rzadko jest dziełem przypadku – często jest wynikiem długotrwałego, nieuświadomionego przeciążenia emocjonalnego lub tłumionych przez lata konfliktów wewnętrznych. Gdy zasoby obronne psychiki ulegają wyczerpaniu, nagłe zdarzenie (albo nawet z pozoru błahy impuls) może uruchomić załamanie, ujawniając potrzebę głębszej zmiany.

Czym jest „azyl psychiczny” i dlaczego ucieczka w samotność nie rozwiązuje problemu?

W ujęciu psychoanalitycznym (koncepcja Johna Steinera) azyl psychiczny to stan wycofania i pozornego spokoju, w którym chronimy się przed bólem, wstydem i konfrontacją z rzeczywistością. Choć na chwilę daje ulgę, na dłuższą metę pogłębia izolację, poczucie pustki i blokuje rozwój osobisty.

W jaki sposób psychoterapia psychoanalityczna pomaga wyjść z kryzysu?

Zamiast skupiać się wyłącznie na powierzchownym tłumieniu objawów, psychoterapia psychoanalityczna pomaga zrozumieć ich nieświadome źródła i ukryte znaczenie. W bezpiecznej relacji z terapeutą pacjent może dotknąć trudnych emocji bez obawy przed odrzuceniem, stopniowo odbudowując integrację i wewnętrzny spokój.

Jak wygląda pierwsza konsultacja w gabinecie Twój Psycholog Ursynów?

Pierwsza wizyta to 50-minutowa, bezpieczna i poufna rozmowa. Terapeuta wysłucha Twoich trudności, pomoże nazwać to, co się aktualnie dzieje, i wspólnie z Tobą omówi możliwości dalszej pracy oraz adekwatny nurt terapeutyczny. Nie jest wymagane skierowanie lekarskie.