Przemoc — jak ją rozpoznać i gdzie szukać pomocy

On mówi, że przesadzasz. Że to twoja wina. Że bez niego sobie nie poradzisz. Ona krzyczy, niszczy rzeczy, grozi. Albo nikt nie podnosi głosu, ale czujesz, że od lat tkwisz w relacji, w której nie ma szacunku ani bezpieczeństwa. Przemoc to nie tylko siniaki. To też poniżanie, kontrolowanie, izolowanie, szantażowanie. To stopniowe niszczenie poczucia własnej wartości. Jeśli choć część tego opisu brzmi znajomo, wiedz, że nie jesteś sam i że pomoc istnieje.

Przemoc może przybierać różne formy: fizyczną (bicie, popychanie, szarpanie), psychiczną (poniżanie, szantaż, izolowanie, gaslighting), seksualną (zmuszanie do współżycia, wykorzystywanie) oraz ekonomiczną (kontrolowanie pieniędzy, zakazywanie pracy). Łączy je jedno: sprawca świadomie lub nieświadomie wykorzystuje przewagę siły, by kontrolować ofiarę. W poradni Twój Psycholog Ursynów oferujemy pomoc psychologiczną osobom doświadczającym przemocy oraz tym, którzy mierzą się z jej długotrwałymi skutkami. Pracujemy z dorosłymi i młodzieżą. W razie potrzeby informujemy o procedurze Niebieskiej Karty i odsyłamy do specjalistycznych instytucji takich jak Niebieska Linia (tel. 22 668 70 00).

Zasługujesz na bezpieczeństwo i szacunek

Umów konsultację z psychoterapeutą w poradni Twój Psycholog Ursynów. Pomagamy odzyskać siłę i sprawczość.

Zadzwoń i umów się

Rodzaje przemocy

Przemoc fizyczna to każde celowe działanie powodujące ból fizyczny lub uszkodzenie ciała: bicie, popychanie, szarpanie, duszenie, kopanie, policzkowanie, rzucanie przedmiotami. Przemoc psychiczna to poniżanie, wyzywanie, ośmieszanie, krytykowanie, grożenie, izolowanie od bliskich, kontrolowanie każdego kroku, szantaż emocjonalny, gaslighting (wzbudzanie wątpliwości co do własnego postrzegania rzeczywistości). Przemoc seksualna to zmuszanie do współżycia i innych czynności seksualnych bez zgody, w tym w małżeństwie i związku. Przemoc ekonomiczna to kontrolowanie wydatków, zakazywanie pracy, zabieranie zarobków, uniemożliwianie dysponowania własnymi pieniędzmi.

Procedura Niebieskiej Karty — krótko

Niebieska Karta to procedura uruchamiana przez policję, pomoc społeczną, oświatę lub służbę zdrowia, gdy istnieje podejrzenie przemocy w rodzinie. Nie wymaga zgody ofiary ani dowodów w postaci siniaków. Jej celem jest zatrzymanie przemocy, objęcie ofiary wsparciem i skierowanie sprawcy do odpowiednich działań. Osoba doświadczająca przemocy otrzymuje informacje o swoich prawach, wsparcie psychologiczne, pomoc prawną i socjalną. Procedura nie kończy się automatycznie. Trwa tak długo, aż przemoc ustanie. Więcej o Niebieskiej Karcie przeczytasz w artykule Procedura Niebieskiej Karty. Jeśli potrzebujesz natychmiastowej pomocy, zadzwoń pod tel. 22 668 70 00 (Niebieska Linia) lub tel. 116 123 (Kryzysowy Telefon Zaufania).

Z gabinetu psychoterapeuty — dwie historie

Żadna z poniższych historii nie opisuje konkretnej osoby. Są zestawieniem typowych doświadczeń, które słyszymy w gabinecie na Ursynowie.

1. „Myślałam, że to moja wina”
Kobieta po trzydziestce. Partner od lat krytykuje jej wygląd, sposób bycia, znajomych. Mówi, że bez niego sobie nie poradzi. Sprawdza telefon, kontroluje wydatki. „Kiedy próbowałam odejść, powiedział, że odbierze mi dzieci. Uwierzyłam, że nie dam rady sama. Dopiero w gabinecie usłyszałam, że to nie miłość, tylko przemoc. Że nikt nie ma prawa mnie tak traktować”. W toku psychoterapii uczyła się odbudowywać poczucie własnej wartości, stawiać granice i planować bezpieczne wyjście z relacji.

2. „Przemoc nie zawsze zostawia siniaki”
Mężczyzna, około czterdziestki. Od lat żyje w relacji, w której partnerka regularnie go poniża, wyzywa, grozi, że go zniszczy zawodowo. „Ludzie mówili: przecież cię nie bije. A ja czułem, że umieram od środka”. W psychoterapii pracował nad rozpoznawaniem przemocy psychicznej i odzyskaniem sprawczości. Dowiedział się o procedurze Niebieskiej Karty, która okazała się dostępna także dla mężczyzn. Więcej o mitach na temat przemocy przeczytasz w artykule Przemoc — obalamy mity.

FAQ — pytania o przemoc

Jak rozpoznać, że jestem ofiarą przemocy?

Jeśli regularnie czujesz lęk przed partnerem lub partnerką, jeśli jesteś poniżany, kontrolowany, izolowany od bliskich, jeśli boisz się mówić, co myślisz, jeśli padają wobec Ciebie groźby lub choć raz doszło do uderzenia, popchnięcia, szarpania — to jest przemoc. Nie musisz mieć siniaków, by być ofiarą. Przemoc psychiczna niszczy tak samo jak fizyczna. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z psychologiem.

Co to jest Niebieska Karta i kto może ją założyć?

Niebieska Karta to procedura, która ma na celu zatrzymanie przemocy w rodzinie. Może być założona przez policję, pracownika socjalnego, nauczyciela, pedagoga szkolnego lub lekarza, który podejrzewa przemoc. Nie wymaga zgody ofiary. Osoba doświadczająca przemocy otrzymuje wsparcie i informacje o swoich prawach. Więcej o tym, jak krok po kroku wygląda procedura, przeczytasz w artykule Jak zatrzymać przemoc — procedura Niebieskiej Karty.

Czy przemoc psychiczna jest tak samo poważna jak fizyczna?

Tak. Przemoc psychiczna (poniżanie, kontrolowanie, izolowanie, szantażowanie, gaslighting) powoduje głębokie i długotrwałe skutki: depresję, lęk, poczucie winy, niską samoocenę, myśli samobójcze. Bywa trudniejsza do udowodnienia, ale nie mniej destrukcyjna niż przemoc fizyczna. Praca z psychoterapeutą pomaga odzyskać równowagę.

Gdzie mogę szukać pomocy w nagłej sytuacji?

Jeśli jesteś w bezpośrednim zagrożeniu, dzwoń pod numer alarmowy 112. Jeśli potrzebujesz wsparcia i informacji, skontaktuj się z Niebieską Linią tel. 22 668 70 00 (czynna całodobowo) lub Kryzysowym Telefonem Zaufania tel. 116 123. Możesz też przyjść do nas na konsultację. Pomożemy ocenić sytuację i pokażemy, jakie masz możliwości.

Czy sprawca przemocy może się zmienić?

Tak, ale tylko pod warunkiem, że uzna problem i podejmie terapię. Bez tego przemoc zwykle eskaluje. Sprawcy przemocy często sami mają za sobą trudne doświadczenia. Więcej o psychologicznych mechanizmach i pracy z traumą przeczytasz w artykule Psychotraumatologia — jak psychotraumatolog pomaga ludziom.

Pierwszy krok — konsultacja

Nie musisz mieć dowodów. Nie musisz być gotowa na odejście. Wystarczy, że czujesz, że coś jest nie tak i chcesz to sprawdzić. Umów się na konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą w poradni Twój Psycholog Ursynów. Jeśli potrzebujesz natychmiastowego wsparcia, dzwoń pod 22 668 70 00 (Niebieska Linia).

Zadzwoń i umów konsultację